مقدمه
انتقال پیام عصبی زیست یازدهم یکی از مهمترین و در عین حال مفهومیترین بخشهای فصل تنظیم عصبی است که هر سال در امتحانات مدرسه و حتی سوالات مفهومی کنکور مورد توجه قرار میگیرد. بسیاری از دانشآموزان هنگام مطالعه این بخش با اصطلاحاتی مانند پتانسیل عمل، هدایت جهشی و سیناپس دچار ابهام میشوند، چون اگر مفهوم تغییر بار الکتریکی در غشای نورون بهدرستی درک نشود، ادامه فصل نیز سخت خواهد شد.
در مدارس متوسطه دوم، بهویژه در یک مدرسه غیرانتفاعی دخترانه منطقه 22 که تمرکز ویژهای بر آموزش مفهومی و دقیق زیستشناسی دارد، این مبحث به صورت مرحلهبهمرحله و همراه با مثالهای ساده تدریس میشود تا دانشآموز بتواند فرآیند انتقال پیام عصبی را دقیقاً مطابق کتاب درسی ۱۴۰۴ درک کند، نه صرفاً حفظ کند.
در این مقاله تلاش کردهایم انتقال پیام عصبی را کاملاً مطابق متن کتاب درسی زیست یازدهم و با توضیحهای ساده، مثالهای قابل فهم و نکات امتحانی مهم بررسی کنیم تا مطالعه این بخش برای شما آسانتر شو
انتقال پیام عصبی چیست؟
در فصل تنظیم عصبی زیست یازدهم، انتقال پیام عصبی به فرآیندی گفته میشود که طی آن یک نورون، پیام را به صورت تغییرات الکتریکی در طول خود حرکت داده و سپس آن را در محل سیناپس به نورون بعدی یا سلول هدف منتقل میکند.
به زبان سادهتر:
انتقال پیام عصبی یعنی جابهجایی یک پیام در طول نورون و عبور آن به نورون بعدی.
در کتاب درسی، تأکید شده که این انتقال دو بخش دارد:
- انتقال الکتریکی در طول نورون
- انتقال شیمیایی در محل سیناپس
یک مثال ساده برای فهم بهتر
فرض کنید دست شما به یک جسم داغ برخورد میکند.
چه اتفاقی میافتد؟
- گیرندههای حسی تحریک میشوند.
- پیام عصبی در نورون حسی ایجاد میشود.
- پیام از طریق نورونها به نخاع یا مغز میرسد.
- پاسخ حرکتی صادر میشود و دست را عقب میکشید.
همه این مراحل در کسری از ثانیه انجام میشود.
این سرعت بالا به دلیل نحوه خاص انتقال پیام در نورونهاست.
پیام عصبی دقیقاً چیست؟
پیام عصبی در واقع تغییر در بار الکتریکی دو سوی غشای نورون است.
در حالت عادی (حالت استراحت):
- داخل نورون بار منفیتری دارد.
- بیرون نورون بار مثبتتری دارد.
وقتی نورون تحریک میشود، این تعادل به طور موقت تغییر میکند و همین تغییر، پیام عصبی را ایجاد میکند.
میتوان گفت:
نورون مثل یک سیم برق نیست که جریان دائمی داشته باشد،
بلکه مانند کلیدی است که هنگام تحریک «روشن» میشود و پیام را عبور میدهد.
نکته مهم امتحانی
در کتاب تأکید شده است که:
- پیام عصبی در طول نورون ماهیت الکتریکی دارد.
- اما در محل سیناپس، انتقال به صورت شیمیایی انجام میشود.
دانشآموزان معمولاً این دو را با هم اشتباه میگیرند.
پتانسیل استراحت و پتانسیل عمل چیست؟
برای اینکه بفهمیم انتقال پیام عصبی زیست یازدهم چگونه انجام میشود، باید اول دو مفهوم اصلی را دقیق درک کنیم:
- پتانسیل استراحت
- پتانسیل عمل
اگر این دو را خوب بفهمی، بقیه فصل تقریباً ساده میشود.
پتانسیل استراحت چیست؟
وقتی نورون پیام منتقل نمیکند، در حالت استراحت قرار دارد.
در این حالت:
- داخل نورون نسبت به بیرون بار منفیتری دارد.
- بیرون نورون نسبت به داخل بار مثبتتری دارد.
این اختلاف بار الکتریکی را «پتانسیل استراحت» میگویند.
چرا داخل سلول منفیتر است؟
طبق توضیح کتاب درسی:
- یونهای سدیم (Na⁺) بیشتر در بیرون سلول هستند.
- یونهای پتاسیم (K⁺) بیشتر در داخل سلول هستند.
- پمپ سدیم ـ پتاسیم به حفظ این اختلاف کمک میکند.
میتوانیم نورون را شبیه یک باتری آماده به کار در نظر بگیریم که هنوز جریان ایجاد نکرده است.
مثال ساده برای فهم پتانسیل استراحت
تصور کن یک زمین فوتبال داریم:
- تماشاگران بیرون ورزشگاه بیشترند (بار مثبت)
- داخل ورزشگاه خلوتتر است (بار منفیتر)
تا زمانی که درها بستهاند، تعادل حفظ میشود.
این همان حالت استراحت نورون است.
پتانسیل عمل چیست؟
حالا فرض کن نورون تحریک میشود.
اگر شدت تحریک به اندازه کافی باشد (به حد آستانه برسد):
- کانالهای سدیمی باز میشوند.
- سدیم به سرعت وارد سلول میشود.
- داخل سلول مثبت میشود.
این تغییر سریع بار الکتریکی را «پتانسیل عمل» میگویند.
به زبان ساده:
پتانسیل عمل همان پیام عصبی است.
قانون مهم: همه یا هیچ
در کتاب تأکید شده است:
اگر تحریک به حد آستانه نرسد، پتانسیل عمل ایجاد نمیشود.
یعنی:
- یا پیام کامل ایجاد میشود
- یا اصلاً ایجاد نمیشود
مثل کلید چراغ:
یا کامل فشار میدهی و روشن میشود
یا نصفه فشار میدهی و اصلاً روشن نمیشود
به این قانون، «همه یا هیچ» میگویند.
بعد از پتانسیل عمل چه میشود؟
بعد از ورود سدیم:
- کانالهای پتاسیمی باز میشوند.
- پتاسیم از سلول خارج میشود.
- سلول دوباره به حالت منفی برمیگردد.
به این مرحله بازگشت به حالت استراحت میگویند.
در نهایت، پمپ سدیم ـ پتاسیم تعادل اولیه را برقرار میکند.
نکات مهم امتحانی این بخش
- پتانسیل استراحت = اختلاف بار در حالت بدون تحریک
- پتانسیل عمل = تغییر سریع بار هنگام تحریک
- ورود سدیم باعث مثبت شدن داخل سلول میشود
- خروج پتاسیم باعث بازگشت به حالت اولیه میشود
- قانون همه یا هیچ برقرار است
حرکت پیام در طول آکسون چگونه انجام میشود؟
وقتی پتانسیل عمل در یک نقطه از نورون ایجاد شد، همانجا متوقف نمیشود.
این تغییر بار الکتریکی باید در طول آکسون حرکت کند تا به انتهای نورون برسد.
طبق توضیح کتاب درسی ۱۴۰۴:
پتانسیل عمل به صورت موجی از تغییرات الکتریکی در طول غشای آکسون پیش میرود.
به زبان سادهتر:
هر بخش از آکسون که دچار پتانسیل عمل میشود، بخش بعدی را تحریک میکند.
این روند پشت سر هم تکرار میشود تا پیام به انتهای آکسون برسد.
یک مثال ساده برای درک بهتر
فرض کن یک ردیف دومینو چیدهایم.
وقتی اولین قطعه میافتد،
قطعه بعدی را میاندازد،
و همینطور تا آخر.
پتانسیل عمل هم دقیقاً همینطور در طول آکسون پیش میرود.
هدایت جهشی چیست؟
حالا به بخش مهمتر میرسیم.
بعضی نورونها پوششی به نام میلین دارند.
میلین مثل عایق دور سیم برق عمل میکند.
در نورونهای میلیندار:
پتانسیل عمل لازم نیست در تمام طول آکسون ایجاد شود.
بلکه پیام از یک نقطه به نقطه بعدی که «گره رانویه» نام دارد میپرد.
به این نوع انتقال، هدایت جهشی گفته میشود.
چرا به آن جهشی میگویند؟
چون پیام:
به جای اینکه کل مسیر را آرام طی کند،
از یک گره رانویه به گره بعدی «میپرد».
مثال ساده برای هدایت جهشی
تصور کن میخواهی از روی سنگهای وسط یک رودخانه عبور کنی.
اگر روی آب راه بروی، خیلی کند پیش میروی.
اما اگر فقط روی سنگها بپری، سریعتر میرسی.
میلین مثل همان سنگها عمل میکند.
چرا میلین سرعت را افزایش میدهد؟
طبق کتاب:
- میلین از خروج و ورود یونها در قسمتهای پوشیده جلوگیری میکند.
- بنابراین تغییر بار فقط در گرههای رانویه اتفاق میافتد.
- این باعث افزایش سرعت انتقال میشود.
📌 نکته امتحانی مهم:
سرعت انتقال پیام در نورونهای میلیندار بیشتر از نورونهای بدون میلین است.
مقایسه نورون میلیندار و بدون میلین
| ویژگی | نورون میلیندار | نورون بدون میلین |
|---|---|---|
| نحوه انتقال | جهشی | پیوسته |
| سرعت انتقال | بیشتر | کمتر |
| محل ایجاد پتانسیل عمل | فقط در گره رانویه | در کل آکسون |
نکات مهم این بخش برای امتحان
- میلین سرعت انتقال را افزایش میدهد.
- گرههای رانویه محل ایجاد پتانسیل عمل هستند.
- هدایت جهشی باعث صرفهجویی در زمان میشود.
- در نورون بدون میلین، انتقال آهستهتر است.
انتقال پیام در محل سیناپس چگونه انجام میشود؟
تا اینجا یاد گرفتیم که پیام عصبی در طول آکسون به صورت الکتریکی حرکت میکند.
اما وقتی پیام به انتهای آکسون میرسد، دیگر نمیتواند به همان شکل ادامه پیدا کند.
چرا؟
چون بین دو نورون یک فاصله بسیار کوچک وجود دارد که به آن شکاف سیناپسی میگویند.
اینجا انتقال پیام دیگر الکتریکی نیست، بلکه شیمیایی میشود.
سیناپس چیست؟
سیناپس محل ارتباط بین دو نورون یا بین نورون و سلول هدف (مثل عضله) است.
سیناپس سه بخش دارد:
- پایانه آکسونی نورون اول
- شکاف سیناپسی
- غشای نورون بعدی
در سیناپس دقیقاً چه اتفاقی میافتد؟ (مرحلهبهمرحله ساده)
وقتی پتانسیل عمل به انتهای آکسون میرسد:
مرحله ۱: باز شدن کانالهای کلسیمی
ورود پیام باعث باز شدن کانالهای کلسیمی میشود و یونهای کلسیم وارد پایانه آکسونی میشوند.
مرحله ۲: آزاد شدن ناقل عصبی
ورود کلسیم باعث میشود کیسههای حاوی ناقل عصبی با غشا ترکیب شوند و ناقل عصبی به داخل شکاف سیناپسی آزاد شود.
مرحله ۳: اتصال به گیرندهها
ناقل عصبی به گیرندههای مخصوص روی غشای نورون بعدی متصل میشود.
مرحله ۴: شروع پیام در نورون بعدی
اگر تحریک کافی باشد، در نورون بعدی پتانسیل عمل جدید ایجاد میشود.
یک مثال ساده برای فهم بهتر سیناپس
فرض کن دو نفر کنار هم ایستادهاند اما دستشان به هم نمیرسد.
نفر اول نمیتواند مستقیم چیزی را منتقل کند.
پس یک توپ را پرتاب میکند تا نفر دوم آن را بگیرد.
در این مثال:
- توپ = ناقل عصبی
- فاصله بین دو نفر = شکاف سیناپسی
پیام با کمک ماده شیمیایی منتقل میشود.
چرا انتقال در سیناپس یکطرفه است؟
در کتاب درسی تأکید شده است که:
گیرندههای ناقل عصبی فقط روی نورون دوم وجود دارند.
بنابراین پیام فقط از نورون اول به نورون دوم منتقل میشود.
به همین دلیل انتقال در سیناپس یکطرفه است.
نقش یون کلسیم چیست؟
این سؤال بسیار مهم امتحانی است.
یون کلسیم باعث آزاد شدن ناقل عصبی از پایانه آکسونی میشود.
دانشآموزان گاهی نقش سدیم و کلسیم را اشتباه میگیرند:
- سدیم → ایجاد پتانسیل عمل
- کلسیم → آزادسازی ناقل عصبی در سیناپس
جدول جمعبندی انتقال پیام عصبی
| بخش انتقال | نوع انتقال | یون مهم | نتیجه |
|---|---|---|---|
| طول آکسون | الکتریکی | سدیم و پتاسیم | ایجاد و حرکت پتانسیل عمل |
| سیناپس | شیمیایی | کلسیم | آزاد شدن ناقل عصبی |
نکات مهم امتحانی بخش سیناپس
- انتقال در سیناپس شیمیایی است.
- ورود کلسیم باعث آزادسازی ناقل عصبی میشود.
- انتقال در سیناپس یکطرفه است.
- ناقل عصبی به گیرنده اختصاصی متصل میشود.
جمعبندی ساده کل فرآیند انتقال پیام عصبی
در سیناپس، پیام به صورت شیمیایی منتقل میشود.
نورون در حالت استراحت است (پتانسیل استراحت).
تحریک به حد آستانه میرسد → پتانسیل عمل ایجاد میشود.
پیام در طول آکسون حرکت میکند.
در نورون میلیندار، انتقال جهشی است.
نکات ترکیبی و دامهای امتحانی انتقال پیام عصبی زیست یازدهم
در سوالات امتحانی معمولاً به صورت مستقیم نمیپرسند «پتانسیل عمل چیست؟».
بیشتر سؤالها به شکل مفهومی و ترکیبی طراحی میشوند. بنابراین لازم است علاوه بر حفظ مطالب، ارتباط بین بخشهای مختلف فصل را درک کنید.
در ادامه مهمترین دامهای امتحانی این مبحث را بررسی میکنیم.
دام اول: اشتباه گرفتن نقش یونها
یکی از رایجترین اشتباهات دانشآموزان، جابهجا در نظر گرفتن نقش یونها در مراحل مختلف انتقال پیام است.
طبق کتاب درسی:
- سدیم در ایجاد پتانسیل عمل نقش دارد.
- پتاسیم در بازگشت سلول به حالت استراحت نقش دارد.
- کلسیم در آزاد شدن ناقل عصبی در سیناپس نقش دارد.
اگر در سؤال پرسیده شود «آزاد شدن ناقل عصبی به ورود کدام یون وابسته است؟»
پاسخ صحیح یون کلسیم است، نه سدیم.
دام دوم: شدت تحریک و قانون همه یا هیچ
سؤال مفهومی رایج این است:
«اگر شدت تحریک افزایش یابد، آیا اندازه پتانسیل عمل بیشتر میشود؟»
طبق قانون «همه یا هیچ» که در کتاب به آن اشاره شده است:
پتانسیل عمل یا کامل ایجاد میشود یا اصلاً ایجاد نمیشود.
شدت بیشتر تحریک، اندازه پتانسیل عمل را افزایش نمیدهد، بلکه تعداد دفعات ایجاد پیام را بیشتر میکند.
دام سوم: جهت انتقال پیام
در کتاب درسی تأکید شده است که:
- انتقال پیام در طول آکسون در یک جهت انجام میشود.
- انتقال در سیناپس نیز یکطرفه است.
گاهی در سؤالها مطرح میشود که آیا پیام میتواند از نورون پسسیناپسی به نورون پیشسیناپسی بازگردد؟
پاسخ منفی است، زیرا گیرندههای ناقل عصبی فقط روی نورون پسسیناپسی قرار دارند.
دام چهارم: تفاوت نورون میلیندار و بدون میلین
سؤال ترکیبی رایج:
«کدام ویژگی در نورون میلیندار باعث افزایش سرعت انتقال میشود؟»
پاسخ صحیح هدایت جهشی بین گرههای رانویه است.
در نورون میلیندار، پتانسیل عمل فقط در گرههای رانویه ایجاد میشود و همین موضوع باعث افزایش سرعت انتقال پیام میشود.
دام پنجم: محل ایجاد پتانسیل عمل
در نورونهای میلیندار، پتانسیل عمل در تمام طول آکسون ایجاد نمیشود، بلکه فقط در گرههای رانویه رخ میدهد. این نکته در سوالات مفهومی اهمیت زیادی دارد.
تمرینهای مفهومی کوتاه
۱. اگر کانالهای کلسیمی باز نشوند، چه اتفاقی در سیناپس میافتد؟
در این حالت ناقل عصبی آزاد نمیشود و انتقال پیام به نورون بعدی انجام نمیگیرد.
۲. اگر میلین آسیب ببیند، چه تغییری در انتقال پیام ایجاد میشود؟
سرعت انتقال پیام کاهش مییابد.
۳. اگر تحریک کمتر از حد آستانه باشد، چه رخ میدهد؟
پتانسیل عمل ایجاد نمیشود.
خلاصه انتقال پیام عصبی زیست یازدهم در چند خط (مخصوص مرور شب امتحان)
اگر بخواهیم کل مبحث انتقال پیام عصبی را خیلی خلاصه و منظم مرور کنیم، مراحل آن به این صورت است:
۱. در حالت استراحت، داخل نورون نسبت به بیرون بار منفیتری دارد. به این وضعیت پتانسیل استراحت گفته میشود.
۲. اگر تحریک به حد آستانه برسد، کانالهای سدیمی باز میشوند و سدیم وارد سلول میشود. در نتیجه داخل سلول مثبت میشود. این تغییر سریع را پتانسیل عمل مینامند.
۳. طبق قانون «همه یا هیچ»، پتانسیل عمل یا کامل ایجاد میشود یا اصلاً ایجاد نمیشود و اندازه آن به شدت تحریک وابسته نیست.
۴. پس از ورود سدیم، کانالهای پتاسیمی باز میشوند و پتاسیم از سلول خارج میشود تا سلول به حالت استراحت بازگردد.
۵. پتانسیل عمل در طول آکسون حرکت میکند. در نورونهای میلیندار، این انتقال به صورت جهشی و بین گرههای رانویه انجام میشود.
۶. وقتی پیام به انتهای آکسون میرسد، انتقال الکتریکی متوقف میشود و مرحله شیمیایی آغاز میشود.
۷. ورود یون کلسیم به پایانه آکسونی باعث آزاد شدن ناقل عصبی در شکاف سیناپسی میشود.
۸. ناقل عصبی به گیرندههای نورون بعدی متصل میشود و اگر تحریک کافی باشد، پتانسیل عمل جدیدی در نورون بعدی ایجاد میشود.
۵ سوال تشریحی مهم از انتقال پیام عصبی زیست یازدهم + پاسخ تشریحی
سوال ۱
پتانسیل استراحت را تعریف کنید و توضیح دهید چگونه در نورون حفظ میشود.
پاسخ تشریحی:
پتانسیل استراحت اختلاف بار الکتریکی بین داخل و خارج نورون در حالت بدون تحریک است که در آن داخل سلول نسبت به بیرون بار منفیتری دارد. این وضعیت به دلیل توزیع نامساوی یونها در دو سوی غشای نورون ایجاد میشود.
پمپ سدیم ـ پتاسیم با خارج کردن سدیم از سلول و وارد کردن پتاسیم به داخل، به حفظ این اختلاف بار کمک میکند. همچنین نفوذپذیری بیشتر غشا نسبت به پتاسیم در حالت استراحت نیز در ایجاد این اختلاف مؤثر است.
سوال ۲
پتانسیل عمل چگونه ایجاد میشود؟ مراحل آن را توضیح دهید.
پاسخ تشریحی:
هنگامی که تحریک به حد آستانه برسد، کانالهای سدیمی باز میشوند و یونهای سدیم وارد سلول میشوند. ورود سدیم باعث مثبت شدن داخل سلول میگردد که این تغییر سریع در بار الکتریکی را پتانسیل عمل مینامند.
پس از آن، کانالهای پتاسیمی باز میشوند و پتاسیم از سلول خارج میشود تا سلول به حالت استراحت بازگردد. در نهایت، پمپ سدیم ـ پتاسیم تعادل اولیه یونها را برقرار میکند.
سوال ۳
قانون «همه یا هیچ» را توضیح دهید و اهمیت آن را بیان کنید.
پاسخ تشریحی:
طبق قانون «همه یا هیچ»، اگر شدت تحریک به حد آستانه برسد، پتانسیل عمل به طور کامل ایجاد میشود و اگر به حد آستانه نرسد، پتانسیل عمل ایجاد نخواهد شد.
شدت بیشتر تحریک، اندازه پتانسیل عمل را افزایش نمیدهد بلکه تعداد دفعات ایجاد آن را بیشتر میکند. این قانون باعث میشود پیامهای عصبی با دامنه ثابت منتقل شوند.
سوال ۴
هدایت جهشی چیست و چه تفاوتی با هدایت در نورون بدون میلین دارد؟
پاسخ تشریحی:
در نورونهای میلیندار، پتانسیل عمل فقط در گرههای رانویه ایجاد میشود و پیام از یک گره به گره بعدی منتقل میگردد. این نوع انتقال را هدایت جهشی مینامند.
در نورونهای بدون میلین، پتانسیل عمل در تمام طول آکسون ایجاد میشود و انتقال به صورت پیوسته انجام میگیرد. هدایت جهشی سریعتر از هدایت پیوسته است.
سوال ۵
مراحل انتقال پیام در سیناپس شیمیایی را به ترتیب بیان کنید.
پاسخ تشریحی:
۱. رسیدن پتانسیل عمل به پایانه آکسونی
۲. باز شدن کانالهای کلسیمی و ورود یون کلسیم
۳. آزاد شدن ناقل عصبی در شکاف سیناپسی
۴. اتصال ناقل عصبی به گیرندههای نورون پسسیناپسی
۵. در صورت کافی بودن تحریک، ایجاد پتانسیل عمل در نورون بعدی
انتقال در سیناپس شیمیایی و یکطرفه است.
تست ۱
کدام گزینه درباره پتانسیل عمل صحیح است؟
- با افزایش شدت تحریک، دامنه پتانسیل عمل افزایش مییابد.
- در صورت نرسیدن تحریک به حد آستانه، پتانسیل عمل ناقص ایجاد میشود.
- ورود یون سدیم به سلول باعث ایجاد پتانسیل عمل میشود.
- پتانسیل عمل فقط در نورونهای میلیندار ایجاد میشود.
پاسخ صحیح: گزینه ۳
تحلیل:
دامنه پتانسیل عمل ثابت است (رد گزینه ۱).
پتانسیل عمل ناقص نداریم؛ یا ایجاد میشود یا نمیشود (رد گزینه ۲).
پتانسیل عمل در همه نورونها ایجاد میشود، نه فقط میلیندارها (رد گزینه ۴).
تست ۲
در یک نورون میلیندار، پتانسیل عمل در کدام بخش ایجاد میشود؟
- تمام طول آکسون
- فقط در گرههای رانویه
- فقط در بخش پوشیدهشده با میلین
- در جسم سلولی
پاسخ صحیح: گزینه ۲
تحلیل:
در نورون میلیندار، تبادل یونها فقط در گرههای رانویه انجام میشود و هدایت به صورت جهشی است.
تست ۳
ورود کدام یون مستقیماً باعث آزاد شدن ناقل عصبی در سیناپس میشود؟
- سدیم
- پتاسیم
- کلسیم
- کلر
پاسخ صحیح: گزینه ۳
تحلیل:
ورود یون کلسیم به پایانه آکسونی باعث ادغام وزیکولها با غشا و آزاد شدن ناقل عصبی میشود.
تست ۴
کدام گزینه درباره انتقال پیام عصبی در سیناپس شیمیایی صحیح است؟
- انتقال در سیناپس دوطرفه است.
- ناقل عصبی به گیرندههای نورون پیشسیناپسی متصل میشود.
- انتقال در سیناپس ماهیت الکتریکی دارد.
- انتقال پیام در سیناپس یکطرفه است.
پاسخ صحیح: گزینه ۴
تحلیل:
گیرندههای ناقل عصبی روی نورون پسسیناپسی قرار دارند، بنابراین انتقال یکطرفه است.
تست ۵
در صورت افزایش تعداد پتانسیلهای عمل در یک نورون، کدام مورد تغییر میکند؟
- دامنه هر پتانسیل عمل
- سرعت انتقال در گرههای رانویه
- تعداد پیامهای عصبی منتقلشده
- میزان بار الکتریکی در حالت استراحت
پاسخ صحیح: گزینه ۳
تحلیل:
دامنه پتانسیل عمل ثابت است، اما افزایش تحریک باعث افزایش تعداد پتانسیلهای عمل میشود.
بدون دیدگاه