اسم اشاره در عربی هفتم یکی از مهمترین مباحث قواعدی است که اگر دانش‌آموز تفاوت «مذکر و مؤنث» و «نزدیک و دور» را به‌درستی یاد بگیرد، بخش زیادی از سؤالهای مربوط به این مبحث را می‌تواند بدون حفظ کردن پیچیده پاسخ دهد.
برای مثال، چرا می‌گوییم هذا کتابٌ اما هذه شجرةٌ؟ یا تفاوت ذلک و تلک چیست؟ برای دو نفر یا چند نفر باید از چه اسم اشاره‌ای استفاده کنیم؟
در این آموزش از مجتمع آموزشی دخترانه اندیشه پارسیان، اسم‌های اشاره عربی هفتم را مرحله‌به‌مرحله با جدول، مثال، نکات امتحانی و تمرین بررسی می‌کنیم تا بتوانید در پایان مقاله، اسم اشاره مناسب هر کلمه را خودتان تشخیص دهید.
برای خانواده‌هایی که علاوه بر منابع آموزشی مناسب، در حال بررسی بهترین دبیرستان دخترانه غرب تهران نیز هستند، کیفیت آموزش مفهومی قواعد و تمرین مستمر می‌تواند یکی از معیارهای مهم ارزیابی مدرسه باشد.
پاسخ سریع: اسم اشاره در عربی هفتم چیست؟
اسم اشاره کلمهای است که با استفاده از آن به فرد، حیوان یا چیزی اشاره می‌کنیم.
مثلاً در فارسی می‌گوییم:
«این کتاب»
«آن درخت»
«این دو دانش‌آموز»
«آنها»
در عربی نیز برای هر حالت اسم اشاره مخصوصی وجود دارد.
| حالت | مذکر | مؤنث | معنی |
|---|---|---|---|
| مفرد نزدیک | هذا | هذه | این |
| مفرد دور | ذلک | تلک | آن |
| مثنّی نزدیک | هذانِ | هاتانِ | این دو |
| جمع نزدیک | هؤلاءِ | هؤلاءِ | اینها / اینان |
| جمع دور | أولئکَ | أولئکَ | آنها / آنان |
فرمولی که باید به خاطر بسپارید
هذا = اینِ مذکر
هذه = اینِ مؤنث
ذلک = آنِ مذکر
تلک = آنِ مؤنث
اگر همین چهار مورد را خوب یاد بگیرید، بخش اصلی اسم اشاره در عربی هفتم برای شما بسیار ساده خواهد شد.
اسم اشاره در عربی چیست؟
اسم اشاره در زبان عربی برای نشان دادن یا اشاره کردن به یک شخص یا چیز به کار میرود.
اما برخلاف فارسی که معمولاً فقط می‌گوییم «این» یا «آن»، در عربی باید به چند ویژگی توجه کنیم:
نزدیک یا دور بودن + مذکر یا مؤنث بودن + مفرد، مثنّی یا جمع بودن اسم
بنابراین نمی‌توان برای همه اسم‌ها از یک اسم اشاره استفاده کرد.
مثلاً:
هذا کتابٌ
این یک کتاب است.
اما:
هذه شجرةٌ
این یک درخت است.
چرا؟
چون «کتاب» مذکر و «شجرة» مؤنث است.
جدول کامل اسم اشاره در عربی هفتم
این جدول را میتوان مهمترین جدول این درس دانست:
| نوع اسم | نزدیک | معنی | دور | معنی |
|---|---|---|---|---|
| مفرد مذکر | هذا | این | ذلک | آن |
| مفرد مؤنث | هذه | این | تلک | آن |
| مثنی مذکر | هذانِ | این دو | — | — |
| مثنی مؤنث | هاتانِ | این دو | — | — |
| جمع مذکر | هؤلاءِ | اینها | أولئکَ | آنها |
| جمع مؤنث | هؤلاءِ | اینها | أولئکَ | آنها |
در سطح آموزش پایه هفتم، دانش‌آموزان با کاربرد هذان و هاتان برای مثنی نزدیک و همچنین هؤلاء و أولئک برای جمع آشنا می‌شوند. وبلاگ شخصی صیادنژاد-آموزش زبان عربی…
چگونه اسم اشاره مناسب را تشخیص دهیم؟
به جای حفظ کردن تعداد زیادی مثال، برای پیدا کردن اسم اشاره فقط سه سؤال از خودتان بپرسید.
سؤال اول: اسم یک نفر یا یک چیز است، دو تاست یا چند تا؟
اگر یکی باشد → مفرد
اگر دو تا باشد → مثنی
اگر بیشتر از دو تا باشد → جمع
سؤال دوم: مذکر است یا مؤنث؟
مثلاً:
کتاب → مذکر
طالب → مذکر
طالبة → مؤنث
شجرة → مؤنث
سؤال سوم: نزدیک است یا دور؟
نزدیک → هذا، هذه، هذان، هاتان، هؤلاء
دور → ذلک، تلک، أولئک
نقشه سریع انتخاب اسم اشاره
| اگر اسم… | اسم اشاره مناسب |
|---|---|
| یک مذکر و نزدیک باشد | هذا |
| یک مؤنث و نزدیک باشد | هذه |
| یک مذکر و دور باشد | ذلک |
| یک مؤنث و دور باشد | تلک |
| دو مذکر نزدیک باشند | هذانِ |
| دو مؤنث نزدیک باشند | هاتانِ |
| چند نفر نزدیک باشند | هؤلاءِ |
| چند نفر دور باشند | أولئکَ |
«هذا» در عربی هفتم چیست؟
هذا به معنی «این» است و برای اشاره به اسم مفرد مذکر نزدیک به کار میرود.
مثلاً:
هذا کتابٌ.
این یک کتاب است.
هذا طالبٌ.
این یک دانش‌آموز پسر است.
هذا بابٌ.
این یک در است.
هذا قلمٌ.
این یک خودکار است.
پس فرمول آن:
هذا + اسم مفرد مذکر نزدیک
«هذه» در عربی هفتم چیست؟
هذه نیز به معنی «این» است، اما برای اسم مفرد مؤنث نزدیک استفاده میشود.
مثال:
هذه طالبةٌ.
این یک دانش‌آموز دختر است.
هذه شجرةٌ.
این یک درخت است.
هذه نافذةٌ.
این یک پنجره است.
هذه مدرسةٌ.
این یک مدرسه است.
فرمول:
هذه + اسم مفرد مؤنث نزدیک
فرق هذا و هذه چیست؟
یکی از پرتکرارترین سؤالهای دانش‌آموزان این است که:
فرق هذا و هذه چیست؟
پاسخ خیلی ساده است:
| اسم اشاره | معنی | کاربرد |
|---|---|---|
| هذا | این | مفرد مذکر |
| هذه | این | مفرد مؤنث |
مثلاً:
هذا طالبٌ
این دانش‌آموز پسر است.
اما:
هذه طالبةٌ
این دانش‌آموز دختر است.
پس تفاوت «هذا» و «هذه» در جنس اسم مورد اشاره است.
«ذلک» در عربی هفتم چیست؟
ذلک به معنی «آن» و برای اشاره به اسم مفرد مذکر دور است.
مثلاً:
ذلک جبلٌ.
آن یک کوه است.
ذلک طالبٌ.
آن یک دانش‌آموز پسر است.
ذلک بیتٌ.
آن یک خانه است.
فرمول:
ذلک + اسم مفرد مذکر دور
«تلک» در عربی هفتم چیست؟
تلک به معنی «آن» است، اما برای اسم مفرد مؤنث دور استفاده میشود.
مثلاً:
تلک شجرةٌ.
آن یک درخت است.
تلک طالبةٌ.
آن یک دانش‌آموز دختر است.
تلک سیّارةٌ.
آن یک خودرو است.
فرمول:
تلک + اسم مفرد مؤنث دور
فرق ذلک و تلک چیست؟
هر دو اسم اشاره به معنی «آن» هستند؛ اما:
ذلک → مفرد مذکر
تلک → مفرد مؤنث
مثلاً:
ذلک الرجلُ
آن مرد
تلک المرأةُ
آن زن
این همان تفاوتی است که میان «هذا» و «هذه» نیز وجود دارد.
هذان و هاتان در عربی هفتم چیست؟
در زبان عربی برای اشاره به دو نفر یا دو چیز نیز اسم اشاره جداگانه وجود دارد.
به این حالت مثنی گفته میشود.
هذان
هذانِ یعنی «این دو» و برای مثنی مذکر به کار میرود.
مثلاً:
هذانِ طالبانِ.
این دو دانش‌آموز پسر هستند.
هذانِ کتابانِ.
این دو کتاب هستند.
هاتان
هاتانِ نیز به معنی «این دو» است، اما برای مثنی مؤنث استفاده میشود.
مثلاً:
هاتانِ طالبتانِ.
این دو دانش‌آموز دختر هستند.
هاتانِ شجرتانِ.
این دو درخت هستند.
در تمرین‌های عربی هفتم نیز تشخیص «هذان» برای مثنی مذکر و «هاتان» برای مثنی مؤنث از نکات اصلی این مبحث است.
هؤلاء و أولئک چه هستند؟
وقتی می‌خواهیم به چند نفر اشاره کنیم، در عربی هفتم با دو اسم اشاره مهم روبه‌رو می‌شویم:
هؤلاءِ → اینها / اینان
أولئکَ → آنها / آنان
نکته مهم این است که این دو اسم اشاره در این سطح برای جمع مذکر و مؤنث مشترک آموزش داده می‌شوند.
مثلاً:
هؤلاءِ طلابٌ.
اینها دانش‌آموزان پسر هستند.
هؤلاءِ طالباتٌ.
اینها دانش‌آموزان دختر هستند.
و:
أولئکَ طلابٌ.
آنها دانش‌آموزان پسر هستند.
أولئکَ طالباتٌ.
آنها دانش‌آموزان دختر هستند.
از کجا بفهمیم یک اسم عربی مذکر است یا مؤنث؟
تشخیص مذکر و مؤنث برای انتخاب اسم اشاره بسیار مهم است.
یکی از نشانه‌های رایج اسم‌های مؤنث وجود ة در پایان کلمه است.
مثلاً:
طالبة
شجرة
مدرسة
سیّارة
معلّمة
بنابراین معمولاً می‌گوییم:
هذه طالبةٌ
و:
تلک مدرسةٌ
اما یک نکته مهم:
هر اسم مؤنثی الزاماً به «ة» ختم نمی‌شود.
برای مثال:
بنت = دختر
أمّ = مادر
این واژه‌ها مؤنث‌اند، حتی اگر «ة» در انتهای آنها دیده نشود.
پس وجود «ة» یک نشانه کمکی است، نه قانونی که بدون استثنا درباره همه کلمات صدق کند.
یک روش سریع برای حفظ اسم اشاره در عربی هفتم
این الگو را به صورت یک مربع ذهنی حفظ کنید:
| مذکر | مؤنث | |
|---|---|---|
| نزدیک | هذا | هذه |
| دور | ذلک | تلک |
یعنی:
بالا → نزدیک
پایین → دور
سمت مذکر → هذا / ذلک
سمت مؤنث → هذه / تلک
این روش از حفظ کردن پراکنده چهار کلمه ساده‌تر است.
اسم اشاره و کلمات پرسشی «ما هذا؟» و «ما هذه؟»
اسم اشاره در عربی هفتم فقط در جمله‌های خبری به کار نمی‌رود؛ در پرسش‌ها هم آن را می‌بینیم.
مثلاً:
ما هذا؟
این چیست؟
هذا کتابٌ.
این یک کتاب است.
یا:
ما هذه؟
این چیست؟
هذه حقیبةٌ.
این یک کیف است.
برای دور نیز:
ما ذلک؟
آن چیست؟
ما تلک؟
آن چیست؟
این نوع سؤال و جواب در آموزش عربی هفتم نیز استفاده میشود.
مثال‌های اسم اشاره در عربی هفتم
| عبارت عربی | ترجمه |
|---|---|
| هذا کتابٌ | این یک کتاب است |
| هذه شجرةٌ | این یک درخت است |
| هذا طالبٌ | این یک دانش‌آموز پسر است |
| هذه طالبةٌ | این یک دانش‌آموز دختر است |
| ذلک بیتٌ | آن یک خانه است |
| تلک مدرسةٌ | آن یک مدرسه است |
| هذانِ کتابانِ | این دو کتاب هستند |
| هاتانِ شجرتانِ | این دو درخت هستند |
| هؤلاءِ طلابٌ | اینها دانش‌آموزان پسر هستند |
| هؤلاءِ طالباتٌ | اینها دانش‌آموزان دختر هستند |
| أولئکَ طلابٌ | آنها دانش‌آموزان پسر هستند |
| أولئکَ طالباتٌ | آنها دانش‌آموزان دختر هستند |
اشتباهات رایج در اسم اشاره عربی هفتم
یکی از بهترین راه‌های یادگیری قواعد، شناخت اشتباهات رایج است.
اشتباه اول
❌ هذا طالبةٌ
چون «طالبة» مؤنث است، باید بگوییم:
✅ هذه طالبةٌ
اشتباه دوم
❌ ذلک شجرةٌ
چون «شجرة» مؤنث است:
✅ تلک شجرةٌ
اشتباه سوم
❌ هذا کتابانِ
«کتابان» یعنی دو کتاب و مثنی است.
درست:
✅ هذانِ کتابانِ
اشتباه چهارم
❌ هذه طالبتانِ
«طالبتان» مثنی مؤنث است.
درست:
✅ هاتانِ طالبتانِ
اشتباه پنجم
❌ هذانِ طالباتٌ
«طالبات» جمع است.
درست:
✅ هؤلاءِ طالباتٌ
چطور در امتحان اسم اشاره درست را سریع پیدا کنیم؟
فرض کنید در سؤال آمده است:
…….. شجرةٌ جمیلةٌ.
ابتدا کلمه بعد از جای خالی را بررسی کنید:
شجرة
یک اسم مفرد مؤنث است.
اگر اشاره نزدیک باشد:
✅ هذه شجرةٌ جمیلةٌ
اگر اشاره دور باشد:
✅ تلک شجرةٌ جمیلةٌ
بنابراین قبل از انتخاب گزینه، سریع سه ویژگی را مشخص کنید:
تعداد → جنس → فاصله
این سه مرحله تقریباً کلید حل سؤالهای اسم اشاره هستند.
تمرین اسم اشاره در عربی هفتم
اسم اشاره مناسب را انتخاب کنید.
سؤال ۱
…….. کتابٌ.
الف) هذه
ب) هذا
ج) هاتان
پاسخ: هذا
سؤال ۲
…….. طالبةٌ.
الف) هذه
ب) هذا
ج) هذان
پاسخ: هذه
سؤال ۳
…….. شجرةٌ بعیدةٌ.
الف) تلک
ب) ذلک
ج) هذا
پاسخ: تلک
سؤال ۴
…….. رجلٌ بعیدٌ.
الف) هذه
ب) تلک
ج) ذلک
پاسخ: ذلک
سؤال ۵
…….. کتابانِ.
الف) هذا
ب) هذانِ
ج) هاتانِ
پاسخ: هذانِ
سؤال ۶
…….. طالبتانِ.
الف) هاتانِ
ب) هذانِ
ج) هؤلاءِ
پاسخ: هاتانِ
سؤال ۷
…….. طالباتٌ.
الف) هؤلاءِ
ب) هاتانِ
ج) هذه
پاسخ: هؤلاءِ
سؤال ۸
…….. طلابٌ بعیدون.
الف) هؤلاءِ
ب) أولئکَ
ج) هذانِ
پاسخ: أولئکَ
تست ترکیبی اسم اشاره عربی هفتم
کدام جمله صحیح است؟
الف) هذا شجرةٌ
ب) هذه شجرةٌ
ج) هذان شجرةٌ
د) هؤلاء شجرةٌ
✅ پاسخ صحیح: ب) هذه شجرةٌ
زیرا «شجرة» مفرد مؤنث است.
نکات طلایی اسم اشاره برای امتحان
برای حل سؤالهای اسم اشاره در عربی هفتم این چند نکته را به خاطر بسپارید:
- «هذا» و «ذلک» برای مفرد مذکر هستند.
- «هذه» و «تلک» برای مفرد مؤنث هستند.
- «هذان» برای مثنی مذکر است.
- «هاتان» برای مثنی مؤنث است.
- «هؤلاء» برای جمع نزدیک است.
- «أولئک» برای جمع دور است.
- قبل از انتخاب اسم اشاره، به کلمه بعد از آن توجه کنید.
- وجود «ة» معمولاً یکی از نشانه‌های مؤنث بودن است، اما تنها راه تشخیص نیست.
جدول یک‌دقیقه‌ای مرور قبل از امتحان
| اگر دیدی… | سریع فکر کن… | پاسخ |
|---|---|---|
| کتاب | مفرد + مذکر + نزدیک | هذا |
| شجرة | مفرد + مؤنث + نزدیک | هذه |
| رجل دور | مفرد + مذکر + دور | ذلک |
| مدرسة دور | مفرد + مؤنث + دور | تلک |
| کتابان | مثنی مذکر | هذان |
| طالبتان | مثنی مؤنث | هاتان |
| طلاب نزدیک | جمع | هؤلاء |
| طالبات دور | جمع | أولئک |
جمع‌بندی اسم اشاره در عربی هفتم
برای یادگیری اسم اشاره در عربی هفتم لازم نیست قواعد پیچیده‌ای حفظ کنید. کافی است قبل از انتخاب اسم اشاره مشخص کنید اسم موردنظر مفرد، مثنی یا جمع است، مذکر یا مؤنث است و به فرد یا شیء نزدیک یا دور اشاره می‌کند.
مهمترین موارد عبارت‌اند از:
هذا → این، مفرد مذکر
هذه → این، مفرد مؤنث
ذلک → آن، مفرد مذکر
تلک → آن، مفرد مؤنث
هذان → این دو، مثنی مذکر
هاتان → این دو، مثنی مؤنث
هؤلاء → اینها
أولئک → آنها
در مجتمع آموزشی دخترانه اندیشه پارسیان، آموزش مفهومی قواعد همراه با مثال و تمرین می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند به جای حفظ کردن پاسخ‌ها، منطق انتخاب هر اسم اشاره را یاد بگیرد. برای خانواده‌هایی که در حال مقایسه گزینه‌های بهترین دبیرستان دخترانه غرب تهران هستند، کیفیت آموزش پایه‌ای دروسی مانند عربی نیز می‌تواند یکی از معیارهای بررسی برنامه آموزشی مدرسه باشد.
سوالات متداول درباره اسم اشاره در عربی هفتم
اسم اشاره در عربی هفتم چیست؟
اسم اشاره کلمهای است که برای اشاره به شخص یا چیز استفاده میشود. در عربی هفتم مهمترین آنها «هذا، هذه، ذلک، تلک، هذان، هاتان، هؤلاء و أولئک» هستند.
فرق «هذا» و «هذه» چیست؟
هر دو به معنی «این» هستند، اما هذا برای مفرد مذکر و هذه برای مفرد مؤنث استفاده میشود. مثلاً «هذا کتابٌ» و «هذه شجرةٌ».
فرق «ذلک» و «تلک» چیست؟
هر دو به معنی «آن» هستند. ذلک برای مفرد مذکر و تلک برای مفرد مؤنث به کار میرود.
هذان و هاتان چه تفاوتی دارند؟
هر دو به معنی «این دو» هستند. هذان برای مثنی مذکر و هاتان برای مثنی مؤنث استفاده میشود.
اسم اشاره جمع در عربی چیست؟
در این مبحث، هؤلاء برای جمع نزدیک به معنی «اینها» و أولئک برای جمع دور به معنی «آنها» استفاده میشود.
چگونه اسم اشاره مناسب را در امتحان پیدا کنیم؟
ابتدا مشخص کنید اسم مفرد، مثنی یا جمع است؛ سپس مذکر یا مؤنث بودن آن را تشخیص دهید و در نهایت نزدیک یا دور بودن را بررسی کنید. با همین سه مرحله میتوان بیشتر سؤالهای اسم اشاره را حل کرد.
بدون دیدگاه